<?xml version="1.0" encoding="utf-8"?> <?xml-stylesheet type="text/xsl" href="/static/taisho.xsl"?> <TEI xmlns:cb="http://www.cbeta.org/ns/1.0" xml:lang="lzh-Hans-HK" xml:id="X51n0827"> <teiHeader> <fileDesc> <titleStmt> <title>Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō, Electronic version, No. 827 唯识三十论约意</title> <title xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经数位版, No. 827 唯识三十论约意</title> <author>明 明煜约意</author> <respStmt> <resp>Electronic Version by</resp> <name>CBETA</name> </respStmt> </titleStmt> <editionStmt> <edition>XML TEI P5</edition> <respStmt xml:id="resp1"><resp>corrections</resp><name>orig</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp2"><resp>corrections</resp><name>CBETA</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp3"><resp>corrections</resp><name>CBETA.maha</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp4"><resp>corrections</resp><name>CBETA.ting</name></respStmt> <respStmt xml:id="resp5"><resp>corrections</resp><name>CBETA.shin</name></respStmt> </editionStmt> <extent>1卷</extent> <publicationStmt> <idno type="CBETA"> <idno type="canon">X</idno>.<idno type="vol">51</idno>.<idno type="no">827</idno> </idno> <distributor> <name>中华电子<persName>佛</persName>典协会 (CBETA)</name> <address> <addrLine><email>service@cbeta.org</email></addrLine> </address> </distributor> <availability> <p>Available for non-commercial use when distributed with this header intact.</p> </availability> <date>2023-05-17 10:23:44 +0800</date> </publicationStmt> <sourceDesc> <bibl> <title level="s">Manji Shinsan Dainihon Zokuzōkyō</title> <title level="s" xml:lang="zh-Hans">卍新纂大日本续藏经</title> <title level="m" xml:lang="zh-Hans">唯识三十论约意</title> </bibl> </sourceDesc> </fileDesc> <encodingDesc> <projectDesc> <p xml:lang="en" cb:type="ly">Input by CBETA, OCR by CBETA</p> <p xml:lang="zh-Hans" cb:type="ly">CBETA 人工输入，CBETA 扫瞄辨识</p> </projectDesc> <editorialDecl> <punctuation resp="#resp1"><p>原书标点</p></punctuation> </editorialDecl> <tagsDecl> <namespace name="http://www.tei-c.org/ns/1.0"> <tagUsage gi="rdg"> <listWit> <witness xml:id="wit.cbeta">【CB】</witness> <witness xml:id="wit.orig">【卍续】</witness> </listWit> </tagUsage> </namespace> </tagsDecl> <charDecl> <char xml:id="CB15151"> <charName>CBETA CHARACTER CB15151</charName> <mapping cb:dec="998191" type="PUA">U+F3B2F</mapping> <charProp><localName>normalized form</localName><value>昏</value></charProp><charProp><localName>composition</localName><value>[昏-氏+(尤-尤+氏)]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18760"> <charName>CBETA CHARACTER CB18760</charName> <mapping cb:dec="1001800" type="PUA">U+F4948</mapping> <mapping type="unicode">U+2E533</mapping><charProp><localName>composition</localName><value>[敕/虫]</value></charProp></char> <char xml:id="CB18765"> <charName>CBETA CHARACTER CB18765</charName> <mapping cb:dec="1001805" type="PUA">U+F494D</mapping> <charProp><localName>composition</localName><value>[同-(一/口)+(人*人)]</value></charProp></char> </charDecl> </encodingDesc> <profileDesc> <langUsage> <language ident="en">English</language> <language ident="zh-Hans">Chinese (Traditional)</language> </langUsage> </profileDesc> <revisionDesc> <change when="2013-05-20"> <name>CW</name><name>Ray Chou 周邦信</name>P4 to P5 conversion by p4top5a.py, intended for publication </change> <change when="2006-11-23T08:36:42"> Zhou Bang-Xin (ed.) Created initial TEI XML version with BASICX.BAT </change> </revisionDesc> </teiHeader> <text><body> <milestone unit="juan" n="1"/> <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0762a" n="0762a"/> <lb ed="X" n="0762a01"/> <lb ed="X" n="0762a02"/><cb:docNumber>No. 827</cb:docNumber> <lb ed="X" n="0762a03"/><lb ed="R083" n="0251a01"/><cb:juan fun="open" n="1"><cb:mulu type="卷" n="1"/><cb:jhead>唯识三十论约意</cb:jhead></cb:juan> <lb ed="X" n="0762a04"/> <lb ed="X" n="0762a05"/><lb ed="R083" n="0251a02"/><byline cb:type="other"><name role="" type="person">世亲</name>菩萨 造</byline> <lb ed="X" n="0762a06"/><lb ed="R083" n="0251a03"/><byline cb:type="other">唐三藏法师 <name role="" type="person">玄奘</name> 译</byline> <lb ed="X" n="0762a07"/><lb ed="R083" n="0251a04"/><byline cb:type="author">西蜀沙门 明煜 约意</byline> <lb ed="X" n="0762a08"/><lb ed="R083" n="0251a05"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0762a0801">护法等菩萨。约此三十颂。造成唯识论。今略标所以。 <lb ed="X" n="0762a09"/><lb ed="R083" n="0251a06"/>谓此三十颂中。初二十四行颂。明唯识相。次一行颂。 <lb ed="X" n="0762a10"/><lb ed="R083" n="0251a07"/>明唯识性。後五行颂。明唯识行位。就二十四行颂中。 <lb ed="X" n="0762a11"/><lb ed="R083" n="0251a08"/>初一行半。略辩唯识相。次二十二行半。廣辩唯识相。 <lb ed="X" n="0762a12"/><lb ed="R083" n="0251a09"/>谓外问言。若唯有识。云何世间。及诸圣教。说有我法。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a13"/><lb ed="R083" n="0251a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0762a1301">护法等者。等于亲勝。火辩。法慧。安慧。难陀。净月。勝 <lb ed="X" n="0762a14"/><lb ed="R083" n="0251a11"/>友。陈那。智月。十大论师。解三十颂。造成唯识论。故 <lb ed="X" n="0762a15"/><lb ed="R083" n="0251a12"/>以此颂。大分三科。揭示纲目。使学者知其要耳。谓 <lb ed="X" n="0762a16"/><lb ed="R083" n="0251a13"/>外下。发问以兴论意。谓若唯有识。一切法皆无。云 <lb ed="X" n="0762a17"/><lb ed="R083" n="0251a14"/>何世人。及圣教中。共说有我。及有法耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762a18"/><lb ed="R083" n="0251a15"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0762a1801">擧颂以答。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0762a19"/><lb ed="R083" n="0251a16"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0762a1901"><l>由假说我法</l><l>有种种相转</l><l>彼依识所变</l> <lb ed="X" n="0762a20"/><lb ed="R083" n="0251a17"/><l>此能变唯三</l><l>谓异熟思量</l><l>及了别境识</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0762a21"/><lb ed="R083" n="0251a18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0762a2101">第一句。答上问意。以明假说我法。非实有体。彼以 <lb ed="X" n="0762a22"/><lb ed="R083" n="0251b01"/>我法实有为问。菩萨答以由假说三字破之。唯识 <lb ed="X" n="0762a23"/><lb ed="R083" n="0251b02"/>论云。世间圣教。说有我法。但由假立。非实有性。我 <lb ed="X" n="0762a24"/><lb ed="R083" n="0251b03"/>谓主宰。法谓轨持。主有自在力。宰有割断力。義同 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0762b" n="0762b"/> <lb ed="X" n="0762b01"/><lb ed="R083" n="0251b04"/>我故。总说主宰为我。轨谓轨笵。可生物解。持谓任 <lb ed="X" n="0762b02"/><lb ed="R083" n="0251b05"/>持。不捨自性。義同法故。总说轨持为法。第二句。谓 <lb ed="X" n="0762b03"/><lb ed="R083" n="0251b06"/>我法虽是假说。亦有相貌转变。故云有种种相转。 <lb ed="X" n="0762b04"/><lb ed="R083" n="0251b07"/>唯识论云。彼二俱有种种相转。我种种相。谓有情 <lb ed="X" n="0762b05"/><lb ed="R083" n="0251b08"/>命者等。预流一来等。法种种相。谓实德业等。蕴处 <lb ed="X" n="0762b06"/><lb ed="R083" n="0251b09"/>界等。转谓随缘施设有异。言我种种者。谓宰主之 <lb ed="X" n="0762b07"/><lb ed="R083" n="0251b10"/>義。凡圣皆具。凡有知者曰情命。通指六凡。初破惑 <lb ed="X" n="0762b08"/><lb ed="R083" n="0251b11"/>者。名预流。等该四圣。法种种者。谓轨持之義。内外 <lb ed="X" n="0762b09"/><lb ed="R083" n="0251b12"/>皆通。实德业者。是勝论计之六句。蕴处界者。是馀 <lb ed="X" n="0762b10"/><lb ed="R083" n="0251b13"/>乘执之三科。言随缘施设者。施设即假立義。随主 <lb ed="X" n="0762b11"/><lb ed="R083" n="0251b14"/>宰缘。假立为我。随执持缘。假立为法。第三句。谓彼 <lb ed="X" n="0762b12"/><lb ed="R083" n="0251b15"/>我法。皆依识所转变。论中问云。如是诸相。若由假 <lb ed="X" n="0762b13"/><lb ed="R083" n="0251b16"/>说。依何得成。论复答云。彼相皆依识所转变。而假 <lb ed="X" n="0762b14"/><lb ed="R083" n="0251b17"/>施设。论中问答。以明我法各有种种相。皆依识所 <lb ed="X" n="0762b15"/><lb ed="R083" n="0251b18"/>转变。而假施设种种之名。意破彼执实有为问也。 <lb ed="X" n="0762b16"/><lb ed="R083" n="0252a01"/>第四句。谓彼依识。所变我法。各有种种。此能变识。 <lb ed="X" n="0762b17"/><lb ed="R083" n="0252a02"/>略之为三。论云。识所变相。虽无量种。而能变识。类 <lb ed="X" n="0762b18"/><lb ed="R083" n="0252a03"/>别唯三。谓能变识。虽总八识。及诸心所。格其品类。 <lb ed="X" n="0762b19"/><lb ed="R083" n="0252a04"/>唯列三种。名三能变。第五第六句。释三种名。论云。 <lb ed="X" n="0762b20"/><lb ed="R083" n="0252a05"/>一谓异熟。即第八识。多异熟性故。二谓思量。即第 <lb ed="X" n="0762b21"/><lb ed="R083" n="0252a06"/>七识。恒审思量故。三谓了别。即前六识。了境相粗 <lb ed="X" n="0762b22"/><lb ed="R083" n="0252a07"/>故。言异熟者。具三義故。一变异而熟。即厌故悦新。 <lb ed="X" n="0762b23"/><lb ed="R083" n="0252a08"/>改转身形故二异时而熟。前因後果。不同时故。三 <lb ed="X" n="0762b24"/><lb ed="R083" n="0252a09"/>异类而熟。彼类此类。相各异故。言恒审思量者。恒 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0762c" n="0762c"/> <lb ed="X" n="0762c01"/><lb ed="R083" n="0252a10"/>谓无间。审谓执我。思量即意。以意念念思量我故。 <lb ed="X" n="0762c02"/><lb ed="R083" n="0252a11"/>言了境者。谓前六识。缘五尘境。皆住外门。故曰相 <lb ed="X" n="0762c03"/><lb ed="R083" n="0252a12"/>粗。以前二类。各属一识。今第三类。通摄六识。论中 <lb ed="X" n="0762c04"/><lb ed="R083" n="0252a13"/>云。类别唯三。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762c05"/><lb ed="R083" n="0252a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0762c0501">虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0762c0501" n="0762c0501"/><anchor xml:id="beg0762c0501" n="0762c0501"/>已<anchor xml:id="end0762c0501"/>略说能变三名。而未廣辩能变三相。且初能变。 <lb ed="X" n="0762c06"/><lb ed="R083" n="0252a15"/>其相云何。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762c07"/><lb ed="R083" n="0252a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0762c0701">谓能变识。名虽<anchor xml:id="nkr_note_add_0762c0701" n="0762c0701"/><anchor xml:id="beg0762c0701" n="0762c0701"/>已<anchor xml:id="end0762c0701"/>列。義相未分。必得次第廣明。方 <lb ed="X" n="0762c08"/><lb ed="R083" n="0252a17"/>了三种義别。故有此问。且初下。问初能变相。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0762c09"/><lb ed="R083" n="0252a18"/><cb:div type="orig"><lg type="regular" xml:id="lgX51p0762c0901"><l>初阿赖耶识</l><l>异熟一切种</l><l>不可知执受</l> <lb ed="X" n="0762c10"/><lb ed="R083" n="0252b01"/><l>处了常与触</l><l>作意受想思</l><l>相应唯捨受</l> <lb ed="X" n="0762c11"/><lb ed="R083" n="0252b02"/><l><note place="inline">是无覆无记触等亦如是</note></l><l>恒转如瀑流</l><l>阿罗汉位捨</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0762c12"/><lb ed="R083" n="0252b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0762c1201">答上问意。以明初能变识。名及行相。相应心所。三 <lb ed="X" n="0762c13"/><lb ed="R083" n="0252b04"/>受四性。<anchor xml:id="nkr_note_add_0762c1301" n="0762c1301"/><anchor xml:id="beg0762c1301" n="0762c1301"/>已<anchor xml:id="end0762c1301"/>转未转。相及義也。前二句。谓第八识。有 <lb ed="X" n="0762c14"/><lb ed="R083" n="0252b05"/>三种名。一名阿赖耶。此云藏。以具三藏为自相故。 <lb ed="X" n="0762c15"/><lb ed="R083" n="0252b06"/>论云。初能变识。大小乘教。名阿赖耶。此识具有能 <lb ed="X" n="0762c16"/><lb ed="R083" n="0252b07"/>藏。所藏。执藏義故。此与杂染互为缘故。有情执为 <lb ed="X" n="0762c17"/><lb ed="R083" n="0252b08"/>自内我故。此即显示初能变识。所有自相。摄持因 <lb ed="X" n="0762c18"/><lb ed="R083" n="0252b09"/>果为自相故。论言。此与杂染互为缘故者。释能所 <lb ed="X" n="0762c19"/><lb ed="R083" n="0252b10"/>藏也。持种義边名能藏。受熏義边。名所藏。又言有 <lb ed="X" n="0762c20"/><lb ed="R083" n="0252b11"/>情执为自内我故者。释执藏義。以第七识。念念执 <lb ed="X" n="0762c21"/><lb ed="R083" n="0252b12"/>为我故。二名异熟。以能招业成果相故。论云。此是 <lb ed="X" n="0762c22"/><lb ed="R083" n="0252b13"/>能引诸界趣生。善不善业。异熟果故。说名异熟。此 <lb ed="X" n="0762c23"/><lb ed="R083" n="0252b14"/>即显示初能变识。所有果相。三名一切种。受熏持 <lb ed="X" n="0762c24"/><lb ed="R083" n="0252b15"/>种为因相故。论云。此能执持诸法种子。令不失故。 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0763a" n="0763a"/> <lb ed="X" n="0763a01"/><lb ed="R083" n="0252b16"/>名一切种。此即显示初能变识。所有因相。颂言不 <lb ed="X" n="0763a02"/><lb ed="R083" n="0252b17"/>可知执受处了者。谓此识缘境。行相微隐。于执受 <lb ed="X" n="0763a03"/><lb ed="R083" n="0252b18"/>及处。俱难了知。论云。了谓了别。即是行相。识以了 <lb ed="X" n="0763a04"/><lb ed="R083" n="0253a01"/>别为行相故。处谓处所。即器世间。是诸有情所依 <lb ed="X" n="0763a05"/><lb ed="R083" n="0253a02"/>处故。执受有二。谓诸种子。及有根身。诸种子者。谓 <lb ed="X" n="0763a06"/><lb ed="R083" n="0253a03"/>诸相名分别习气。有根身者。谓诸色根。及根依处。 <lb ed="X" n="0763a07"/><lb ed="R083" n="0253a04"/>此二皆是识所执受。摄为自体。同安危故。设有问 <lb ed="X" n="0763a08"/><lb ed="R083" n="0253a05"/>曰。唯识论云。又五识种。无执受摄。此说种子根身。 <lb ed="X" n="0763a09"/><lb ed="R083" n="0253a06"/>俱有执受。二義何通。答曰。种子根身具执受者。有 <lb ed="X" n="0763a10"/><lb ed="R083" n="0253a07"/>差别故。缘于执有摄持二義。摄为自体。持令不失。 <lb ed="X" n="0763a11"/><lb ed="R083" n="0253a08"/>第八于种子。唯取持義。不取摄義。以非现行。非自 <lb ed="X" n="0763a12"/><lb ed="R083" n="0253a09"/>体故。受有领觉二義。领以为境。令生觉受。第八于 <lb ed="X" n="0763a13"/><lb ed="R083" n="0253a10"/>种子。唯取领義。不取觉義。以非现行。无能觉故。是 <lb ed="X" n="0763a14"/><lb ed="R083" n="0253a11"/>故彼论。據无摄觉二義。名无执受。此中據有持领 <lb ed="X" n="0763a15"/><lb ed="R083" n="0253a12"/>二義。名有执受。原不相违。又第八识。望于根身。四 <lb ed="X" n="0763a16"/><lb ed="R083" n="0253a13"/>義皆具。望于种子。止具持领二義。望于器界。唯有 <lb ed="X" n="0763a17"/><lb ed="R083" n="0253a14"/>领以为境一義。无馀三義。不可知者。谓此行相。极 <lb ed="X" n="0763a18"/><lb ed="R083" n="0253a15"/>微细故。难可了知。或此所缘内执受境。亦微细故。 <lb ed="X" n="0763a19"/><lb ed="R083" n="0253a16"/>外器世间。量难测故。名不可知。言相名分别习气 <lb ed="X" n="0763a20"/><lb ed="R083" n="0253a17"/>者。相即所缘相分。名即能缘见分。能所分别。熏成 <lb ed="X" n="0763a21"/><lb ed="R083" n="0253a18"/>业种。故习气名。即种子義。言诸色根。及根依处者。 <lb ed="X" n="0763a22"/><lb ed="R083" n="0253b01"/>根是勝義根。即能见闻者是。依处是浮尘根。即眼 <lb ed="X" n="0763a23"/><lb ed="R083" n="0253b02"/>耳等形是。以第八识所缘之境。唯种子根身器界 <lb ed="X" n="0763a24"/><lb ed="R083" n="0253b03"/>三法。微细难测。名不可知。颂言常与触作意受想 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0763b" n="0763b"/> <lb ed="X" n="0763b01"/><lb ed="R083" n="0253b04"/>思相应者。于六位心所中。唯此遍行位。故论云。阿 <lb ed="X" n="0763b02"/><lb ed="R083" n="0253b05"/>赖耶识。无始时来。乃至未转。于一切位。恒与此五 <lb ed="X" n="0763b03"/><lb ed="R083" n="0253b06"/>心所相应。以是遍行心所摄故。谓此藏识。从无始 <lb ed="X" n="0763b04"/><lb ed="R083" n="0253b07"/>来。至第八地名未转依。前七地中。及三贤六道。名 <lb ed="X" n="0763b05"/><lb ed="R083" n="0253b08"/>一切位。于诸位中。恒与此五心所相应。以五心所。 <lb ed="X" n="0763b06"/><lb ed="R083" n="0253b09"/>是遍行義。故与藏识。遍一切位。论云。触谓三和分 <lb ed="X" n="0763b07"/><lb ed="R083" n="0253b10"/>别变异。令心心所触境为性。受想思等所依为业。 <lb ed="X" n="0763b08"/><lb ed="R083" n="0253b11"/>谓触心所。依根境识三法和合变异而生。复令心 <lb ed="X" n="0763b09"/><lb ed="R083" n="0253b12"/>心所法触境。是触体性。受想思等。依触所生。是触 <lb ed="X" n="0763b10"/><lb ed="R083" n="0253b13"/>业用。论云。作意。谓能警心为性。于所缘境。引心为 <lb ed="X" n="0763b11"/><lb ed="R083" n="0253b14"/>业。谓心未起警心令起。是作意体。心既起<anchor xml:id="nkr_note_add_0763b1101" n="0763b1101"/><anchor xml:id="beg0763b1101" n="0763b1101"/>已<anchor xml:id="end0763b1101"/>。引令 <lb ed="X" n="0763b12"/><lb ed="R083" n="0253b15"/>趣境。是彼业用。论云。受谓领纳顺违俱非境相为 <lb ed="X" n="0763b13"/><lb ed="R083" n="0253b16"/>性。起爱为业。谓领顺境。名乐受。领违境时。名苦受。 <lb ed="X" n="0763b14"/><lb ed="R083" n="0253b17"/>领俱非境。名捨受。是受体性。受为欲依。欲即是爱。 <lb ed="X" n="0763b15"/><lb ed="R083" n="0253b18"/>故说起爱。为受业用。论云。想谓于境取像为性。施 <lb ed="X" n="0763b16"/><lb ed="R083" n="0254a01"/>设种种名言为业。谓由想力。于境取像。是想体性。 <lb ed="X" n="0763b17"/><lb ed="R083" n="0254a02"/>安立名言。是想业用。论云。思谓令心造作为性。于 <lb ed="X" n="0763b18"/><lb ed="R083" n="0254a03"/>善品等役心为业。谓造作是思惟筹度。为思体性。 <lb ed="X" n="0763b19"/><lb ed="R083" n="0254a04"/>役心心所。为思业用。论云。此触等五。与异熟识。行 <lb ed="X" n="0763b20"/><lb ed="R083" n="0254a05"/>相虽异。而时依同。所缘事等。故名相应。言行相异 <lb ed="X" n="0763b21"/><lb ed="R083" n="0254a06"/>者。识以了境为行相。触以令心触境为行相。作意 <lb ed="X" n="0763b22"/><lb ed="R083" n="0254a07"/>警心为行相。受以领境为行相。想以取像为行相。 <lb ed="X" n="0763b23"/><lb ed="R083" n="0254a08"/>思以造作为行相。是故有异。而时依同。所缘事等 <lb ed="X" n="0763b24"/><lb ed="R083" n="0254a09"/>者。谓由事等。处等。时等。所依等。故名相应。颂言相 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0763c" n="0763c"/> <lb ed="X" n="0763c01"/><lb ed="R083" n="0254a10"/>应唯捨受者。无苦乐故。颂以相应二字。上下借用。 <lb ed="X" n="0763c02"/><lb ed="R083" n="0254a11"/>论云。此识行相。极不明了。不能分别违顺境相。微 <lb ed="X" n="0763c03"/><lb ed="R083" n="0254a12"/>细一类相续而转。是故唯与捨受相应。谓捨受具 <lb ed="X" n="0763c04"/><lb ed="R083" n="0254a13"/>五相。与第八识行相皆同。故宜相应。一不明了。无 <lb ed="X" n="0763c05"/><lb ed="R083" n="0254a14"/>慧念故。二不分别。缘中境故。三者微细。相不显故。 <lb ed="X" n="0763c06"/><lb ed="R083" n="0254a15"/>四者一类。无易脱故。五相续转。无间断故。颂言是 <lb ed="X" n="0763c07"/><lb ed="R083" n="0254a16"/>无覆无记者。于四性中。唯一性故。论云。此识唯是 <lb ed="X" n="0763c08"/><lb ed="R083" n="0254a17"/>无覆无记异熟性摄。覆是染法。障圣道故。又能蔽 <lb ed="X" n="0763c09"/><lb ed="R083" n="0254a18"/>心。令不净故。此非染法。故名无覆。无记。谓善恶有 <lb ed="X" n="0763c10"/><lb ed="R083" n="0254b01"/>爱非爱果。及殊勝自体可记莂故。此非善恶。故名 <lb ed="X" n="0763c11"/><lb ed="R083" n="0254b02"/>无记。谓此第八持无漏种。故不障道。真如所依。又 <lb ed="X" n="0763c12"/><lb ed="R083" n="0254b03"/>不蔽心。说名无覆。爱是善果。非爱是恶果。二俱强 <lb ed="X" n="0763c13"/><lb ed="R083" n="0254b04"/>盛可记莂故。此识无彼。说名无记。颂言触等亦如 <lb ed="X" n="0763c14"/><lb ed="R083" n="0254b05"/>是者。心王心所。俱同性故。论云。谓如阿赖耶。唯是 <lb ed="X" n="0763c15"/><lb ed="R083" n="0254b06"/>无覆无记性摄。触作意受想思亦尔。诸相应法。必 <lb ed="X" n="0763c16"/><lb ed="R083" n="0254b07"/>同性故。颂言恒转如瀑流者。体非断常。喩瀑流故。 <lb ed="X" n="0763c17"/><lb ed="R083" n="0254b08"/>论云。恒言遮断。转表非常。犹如瀑流。因果法尔。颂 <lb ed="X" n="0763c18"/><lb ed="R083" n="0254b09"/>言阿罗汉位捨者。唯捨初名故。异熟及种。最後捨 <lb ed="X" n="0763c19"/><lb ed="R083" n="0254b10"/>故。论云。谓诸圣者。断烦恼障。究竟尽时。名阿罗汉。 <lb ed="X" n="0763c20"/><lb ed="R083" n="0254b11"/>尔时此识。烦恼粗重。永远離故。说之为捨。言诸圣 <lb ed="X" n="0763c21"/><lb ed="R083" n="0254b12"/>者。初入预流。烦恼未尽。不名罗汉。至都尽位。方得 <lb ed="X" n="0763c22"/><lb ed="R083" n="0254b13"/>此名。阿罗汉者。此云无生。烦恼不生。名阿罗汉。粗 <lb ed="X" n="0763c23"/><lb ed="R083" n="0254b14"/>重。即种子。此识含藏杂染种子。究竟尽故。说之为 <lb ed="X" n="0763c24"/><lb ed="R083" n="0254b15"/>捨。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0764a" n="0764a"/> <lb ed="X" n="0764a01"/><lb ed="R083" n="0254b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0764a0101">如是<anchor xml:id="nkr_note_add_0764a0101" n="0764a0101"/><anchor xml:id="beg0764a0101" n="0764a0101"/>已<anchor xml:id="end0764a0101"/>说初能变相。第二能变其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0764a02"/><lb ed="R083" n="0254b17"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0764a0201"><l>次第二能变</l><l>是识名末那</l><l>依彼转缘彼</l> <lb ed="X" n="0764a03"/><lb ed="R083" n="0254b18"/><l>思量为性相</l><l>四烦恼常俱</l><l>谓我痴我见</l> <lb ed="X" n="0764a04"/><lb ed="R083" n="0255a01"/><l>幷我慢我爱</l><l>及馀触等俱</l><l>有覆无记摄</l> <lb ed="X" n="0764a05"/><lb ed="R083" n="0255a02"/><l>随所生所繫</l><l>阿罗汉灭定</l><l>出世道无有</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0764a06"/><lb ed="R083" n="0255a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0764a0601">问答以明第七依缘体用。相应心所。性及界地。捨 <lb ed="X" n="0764a07"/><lb ed="R083" n="0255a04"/>位義相也。前二句颂释第七识之名。末那。此云意。 <lb ed="X" n="0764a08"/><lb ed="R083" n="0255a05"/>以恒审思量。故名为意。论曰。次初异熟能变识後。 <lb ed="X" n="0764a09"/><lb ed="R083" n="0255a06"/>应辩思量能变识相。是识圣教别名末那。恒审思 <lb ed="X" n="0764a10"/><lb ed="R083" n="0255a07"/>量勝馀识故。谓初能变识後。理应进辩第二能变 <lb ed="X" n="0764a11"/><lb ed="R083" n="0255a08"/>识相。谓第七识圣教别名末那者。以有恒审思量 <lb ed="X" n="0764a12"/><lb ed="R083" n="0255a09"/>业用。勝馀七种识故。第八恒而非审。第六审而非 <lb ed="X" n="0764a13"/><lb ed="R083" n="0255a10"/>恒。前五非恒非审。以有间断无分别故。唯此第七 <lb ed="X" n="0764a14"/><lb ed="R083" n="0255a11"/>亦恒亦审。故勝馀识。颂言依彼转者。颂所依根。以 <lb ed="X" n="0764a15"/><lb ed="R083" n="0255a12"/>第七识。依第八识。方得生故。论曰。依彼转者。显此 <lb ed="X" n="0764a16"/><lb ed="R083" n="0255a13"/>所依。彼谓即前初能变识。圣说此识依藏识故。颂 <lb ed="X" n="0764a17"/><lb ed="R083" n="0255a14"/>言缘彼者。释所缘境。以第七识。恒缘第八。执为我 <lb ed="X" n="0764a18"/><lb ed="R083" n="0255a15"/>故。论曰。彼谓即前此所依识。圣说此识缘藏识故 <lb ed="X" n="0764a19"/><lb ed="R083" n="0255a16"/>颂言思量为性相者。谓第七自性。及了境行相。皆 <lb ed="X" n="0764a20"/><lb ed="R083" n="0255a17"/>思量为自性故。即复用彼为行相故。由斯兼释所 <lb ed="X" n="0764a21"/><lb ed="R083" n="0255a18"/>立别名。能审思量名末那故。以一思量。释性。释相。 <lb ed="X" n="0764a22"/><lb ed="R083" n="0255b01"/>兼释末那。性相。末那。俱思量故。谓彼自证分。名自 <lb ed="X" n="0764a23"/><lb ed="R083" n="0255b02"/>性思量。即彼见分。名行相思量。末那名意。亦是思 <lb ed="X" n="0764a24"/><lb ed="R083" n="0255b03"/>量。颂言四烦恼常俱者。谓与根本四种烦恼常俱。 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0764b" n="0764b"/> <lb ed="X" n="0764b01"/><lb ed="R083" n="0255b04"/>论曰。此中俱言。显相应義。谓从无始。至未转依。此 <lb ed="X" n="0764b02"/><lb ed="R083" n="0255b05"/>意任运恒缘藏识。与四根本烦恼相应。颂言谓我 <lb ed="X" n="0764b03"/><lb ed="R083" n="0255b06"/>痴我见。幷我慢我爱者。释四烦恼名。论曰。我痴者。 <lb ed="X" n="0764b04"/><lb ed="R083" n="0255b07"/>谓无明。愚于我相。迷无我理。故名我痴。痴即无明。 <lb ed="X" n="0764b05"/><lb ed="R083" n="0255b08"/>以不明了第八识体。本无我故。而恒执我。谓之我 <lb ed="X" n="0764b06"/><lb ed="R083" n="0255b09"/>痴。论曰。我见者。谓我执。于非我法。妄执为我。故名 <lb ed="X" n="0764b07"/><lb ed="R083" n="0255b10"/>我见。见即是执。执者。封著義。妄取義。由于非我。妄 <lb ed="X" n="0764b08"/><lb ed="R083" n="0255b11"/>取为我。谓之我见。论曰。我慢者。谓倨傲。恃所执我。 <lb ed="X" n="0764b09"/><lb ed="R083" n="0255b12"/>令心高擧。故名我慢。慢即倨傲。憍倨自傲。是为慢 <lb ed="X" n="0764b10"/><lb ed="R083" n="0255b13"/>義。以恃我故。心自高擧。谓之我慢。论曰。我爱者。谓 <lb ed="X" n="0764b11"/><lb ed="R083" n="0255b14"/>我贪。于所执我。深生耽著。故名我爱。爱即是贪。以 <lb ed="X" n="0764b12"/><lb ed="R083" n="0255b15"/>贪著我。恒不捨故。谓之我爱。颂言及馀触等俱者。 <lb ed="X" n="0764b13"/><lb ed="R083" n="0255b16"/>释与馀十四心所相应。馀谓八大随烦恼。及别境 <lb ed="X" n="0764b14"/><lb ed="R083" n="0255b17"/>中慧。此九心所。体性业用。第三能变中方释。触等 <lb ed="X" n="0764b15"/><lb ed="R083" n="0255b18"/>者。等馀作意受想思。此五心所。体性业用。初能变 <lb ed="X" n="0764b16"/><lb ed="R083" n="0256a01"/>中<anchor xml:id="nkr_note_add_0764b1601" n="0764b1601"/><anchor xml:id="beg0764b1601" n="0764b1601"/>已<anchor xml:id="end0764b1601"/>释。论曰。然此意俱心所十八。谓前九法。八随 <lb ed="X" n="0764b17"/><lb ed="R083" n="0256a02"/>烦恼。幷别境慧。无馀心所。互相违故。颂言有覆无 <lb ed="X" n="0764b18"/><lb ed="R083" n="0256a03"/>记摄者。谓四性中。唯是有覆无记性故。论曰。此意 <lb ed="X" n="0764b19"/><lb ed="R083" n="0256a04"/>相应四烦恼等。是染法故。障碍圣道。隐蔽自心。说 <lb ed="X" n="0764b20"/><lb ed="R083" n="0256a05"/>名为覆。非善不善。故名无记。谓四烦恼。等于随惑。 <lb ed="X" n="0764b21"/><lb ed="R083" n="0256a06"/>俱盖覆故。非善不善者。谓非是善。非是不善。说为 <lb ed="X" n="0764b22"/><lb ed="R083" n="0256a07"/>无记。颂言随所生所繫者。释第七识所居界地。谓 <lb ed="X" n="0764b23"/><lb ed="R083" n="0256a08"/>随第八所生何界。即于彼界所繫。繫者。不離義。以 <lb ed="X" n="0764b24"/><lb ed="R083" n="0256a09"/>念念执彼第八为我故。论曰。若起彼地异熟藏识 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0764c" n="0764c"/> <lb ed="X" n="0764c01"/><lb ed="R083" n="0256a10"/>现在前者。名生彼地。染汚末那。缘彼执我。即繫属 <lb ed="X" n="0764c02"/><lb ed="R083" n="0256a11"/>彼。名彼所繫。颂言阿罗汉灭定。出世道无有者。谓 <lb ed="X" n="0764c03"/><lb ed="R083" n="0256a12"/>此三位。无末那识。阿罗汉位。不执我故。灭定位中。 <lb ed="X" n="0764c04"/><lb ed="R083" n="0256a13"/>伏现行故。出世道中。初转智故。由此三位。皆无末 <lb ed="X" n="0764c05"/><lb ed="R083" n="0256a14"/>那。论曰。阿罗汉者。总显三乘无学果位。此位染意。 <lb ed="X" n="0764c06"/><lb ed="R083" n="0256a15"/>种及现行。俱永断灭。故说无有。学位灭定。出世道 <lb ed="X" n="0764c07"/><lb ed="R083" n="0256a16"/>中。俱暂伏灭。故说无有。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0764c08"/><lb ed="R083" n="0256a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0764c0801">如是<anchor xml:id="nkr_note_add_0764c0801" n="0764c0801"/><anchor xml:id="beg0764c0801" n="0764c0801"/>已<anchor xml:id="end0764c0801"/>说第二能变。第三能变其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0764c09"/><lb ed="R083" n="0256a18"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0764c0901"><l>次第三能变</l><l>差别有六种</l><l>了境为性相</l> <lb ed="X" n="0764c10"/><lb ed="R083" n="0256b01"/><l>善不善俱非</l><l>此心所遍行</l><l>别境善烦恼</l> <lb ed="X" n="0764c11"/><lb ed="R083" n="0256b02"/><l>随烦恼不定</l><l>皆三受相应</l><l>初遍行触等</l> <lb ed="X" n="0764c12"/><lb ed="R083" n="0256b03"/><l>次别境谓欲</l><l>勝解念定慧</l><l>所缘事不同</l> <lb ed="X" n="0764c13"/><lb ed="R083" n="0256b04"/><l>善谓信惭愧</l><l>无贪等三根</l><l>勤安不放逸</l> <lb ed="X" n="0764c14"/><lb ed="R083" n="0256b05"/><l>行捨及不害</l><l>烦恼谓贪嗔</l><l>痴慢疑恶见</l> <lb ed="X" n="0764c15"/><lb ed="R083" n="0256b06"/><l>随烦恼谓忿</l><l>恨覆恼嫉悭</l><l>诳<anchor xml:id="nkr_note_add_0764c1501" n="0764c1501"/><anchor xml:id="beg0764c1501" n="0764c1501"/>谄<anchor xml:id="end0764c1501"/>与害憍</l> <lb ed="X" n="0764c16"/><lb ed="R083" n="0256b07"/><l>无惭及无愧</l><l>掉擧与<g ref="#CB15151">昏</g>沉</l><l>不信幷懈怠</l> <lb ed="X" n="0764c17"/><lb ed="R083" n="0256b08"/><l>放逸及失念</l><l>散乱不正知</l><l>不定谓悔眠</l> <lb ed="X" n="0764c18"/><lb ed="R083" n="0256b09"/><l>寻伺二各二</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0764c19"/><lb ed="R083" n="0256b10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0764c1901">问答以明第三能变。了境行相。相应心所。及性受 <lb ed="X" n="0764c20"/><lb ed="R083" n="0256b11"/>等義。前二句。谓第六识。必同前五缘粗显境。而有 <lb ed="X" n="0764c21"/><lb ed="R083" n="0256b12"/>触受及爱取生。能成後有。故合六种。为一能变。论 <lb ed="X" n="0764c22"/><lb ed="R083" n="0256b13"/>曰。次中思量能变识後。应辩了境能变识相。此识 <lb ed="X" n="0764c23"/><lb ed="R083" n="0256b14"/>差别。总有六种。随六根境。种类异故。言了境为性 <lb ed="X" n="0764c24"/><lb ed="R083" n="0256b15"/>相者。以前六识。自性了境。即能了境。是彼行相。论 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0765a" n="0765a"/> <lb ed="X" n="0765a01"/><lb ed="R083" n="0256b16"/>曰。双显六识自性行相。识以了境为自性故。即复 <lb ed="X" n="0765a02"/><lb ed="R083" n="0256b17"/>用彼为行相故。由斯兼释所立别名。能了别境名 <lb ed="X" n="0765a03"/><lb ed="R083" n="0256b18"/>为识故。言自性行相者。即自证分。名自性了境。各 <lb ed="X" n="0765a04"/><lb ed="R083" n="0257a01"/>有见分。名行相了境。兼释别名者。以心意识。各别 <lb ed="X" n="0765a05"/><lb ed="R083" n="0257a02"/>有名。第八集起名心。第七思量名意。前六了境名 <lb ed="X" n="0765a06"/><lb ed="R083" n="0257a03"/>识。故以了境。兼释识名。颂言善不善俱非者。谓此 <lb ed="X" n="0765a07"/><lb ed="R083" n="0257a04"/>六识。三性皆具故。论曰。此六转识。与信等十一相 <lb ed="X" n="0765a08"/><lb ed="R083" n="0257a05"/>应。是善性摄。与无惭等十法相应。不善性摄。俱不 <lb ed="X" n="0765a09"/><lb ed="R083" n="0257a06"/>相应。无记性摄。颂言此心所遍行。别境善烦恼。随 <lb ed="X" n="0765a10"/><lb ed="R083" n="0257a07"/>烦恼不定者。谓前六识。六位心所皆具。论曰。此六 <lb ed="X" n="0765a11"/><lb ed="R083" n="0257a08"/>转识。总与六位心所相应。虽诸心所名義无异。而 <lb ed="X" n="0765a12"/><lb ed="R083" n="0257a09"/>有六位种类差别。谓遍行有五。别境亦五。善有十 <lb ed="X" n="0765a13"/><lb ed="R083" n="0257a10"/>一。烦恼有六。随烦恼有二十。不定有四。如是六位。 <lb ed="X" n="0765a14"/><lb ed="R083" n="0257a11"/>合五十一。一切心中。定可得故。缘别别境。而得生 <lb ed="X" n="0765a15"/><lb ed="R083" n="0257a12"/>故。唯善心中。可得生故。性是根本。烦恼摄故。唯是 <lb ed="X" n="0765a16"/><lb ed="R083" n="0257a13"/>烦恼等流性故。于善染等。皆不定故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0765a1601" n="0765a1601"/><anchor xml:id="beg0765a1601" n="0765a1601"/>已<anchor xml:id="end0765a1601"/>上六句。释 <lb ed="X" n="0765a17"/><lb ed="R083" n="0257a14"/>六位名義。如次应知。颂论俱言与六位心所相应 <lb ed="X" n="0765a18"/><lb ed="R083" n="0257a15"/>者。言总意别。此中以能变论之。故将八识分三。是 <lb ed="X" n="0765a19"/><lb ed="R083" n="0257a16"/>为言总。若以转智言之。即将八识分四。故分前五 <lb ed="X" n="0765a20"/><lb ed="R083" n="0257a17"/>第六为二心品。是为意别。此言总与六位相应者。 <lb ed="X" n="0765a21"/><lb ed="R083" n="0257a18"/>依意识言。若依前五。止具三十四心所。馀十七心 <lb ed="X" n="0765a22"/><lb ed="R083" n="0257b01"/>所。不相应故。颂言皆三受相应者。谓前六识。三受 <lb ed="X" n="0765a23"/><lb ed="R083" n="0257b02"/>皆具。论曰。此六转识。易脱不定。故皆容与三受相 <lb ed="X" n="0765a24"/><lb ed="R083" n="0257b03"/>应。言易脱者。是间断转变義。言不定者。于苦乐捨。 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0765b" n="0765b"/> <lb ed="X" n="0765b01"/><lb ed="R083" n="0257b04"/>不专一故。颂言初遍行触等者。释遍行位。有五心 <lb ed="X" n="0765b02"/><lb ed="R083" n="0257b05"/>所。谓触作意受想思。此五心所。体性业用。初能变 <lb ed="X" n="0765b03"/><lb ed="R083" n="0257b06"/>中<anchor xml:id="nkr_note_add_0765b0301" n="0765b0301"/><anchor xml:id="beg0765b0301" n="0765b0301"/>已<anchor xml:id="end0765b0301"/>释。颂言次别境谓欲。勝解念定慧。所缘事不 <lb ed="X" n="0765b04"/><lb ed="R083" n="0257b07"/>同者。释别境位有五心所。论曰。云何为欲。于所乐 <lb ed="X" n="0765b05"/><lb ed="R083" n="0257b08"/>境。希望为性。勤依为业。云何勝解。于决定境。印持 <lb ed="X" n="0765b06"/><lb ed="R083" n="0257b09"/>为性。不可引转为业。云何为念。于曾习境。令心明 <lb ed="X" n="0765b07"/><lb ed="R083" n="0257b10"/>记不忘为性。定依为业。云何为定。于所观境。令心 <lb ed="X" n="0765b08"/><lb ed="R083" n="0257b11"/>专注不散为性。智依为业。云何为慧。于所观境。简 <lb ed="X" n="0765b09"/><lb ed="R083" n="0257b12"/>择为性。断疑为业。颂言善谓信惭愧等四句。释善 <lb ed="X" n="0765b10"/><lb ed="R083" n="0257b13"/>位有十一心所。论曰。唯善心俱。名善心所。云何为 <lb ed="X" n="0765b11"/><lb ed="R083" n="0257b14"/>信。于实德能。深忍乐欲。心净为性。对治不信。乐善 <lb ed="X" n="0765b12"/><lb ed="R083" n="0257b15"/>为业。言实德能者。实是诸法实事理。德是三宝真 <lb ed="X" n="0765b13"/><lb ed="R083" n="0257b16"/>净德。能是世出世间善。于上三种。如次深忍。深乐。 <lb ed="X" n="0765b14"/><lb ed="R083" n="0257b17"/>深欲。是名为信。论曰。云何为惭。依自法力。崇重贤 <lb ed="X" n="0765b15"/><lb ed="R083" n="0257b18"/>善为性。对治无惭。止息恶行为业。云何为愧。依世 <lb ed="X" n="0765b16"/><lb ed="R083" n="0258a01"/>间力。轻拒暴恶为性。对治无愧。止息恶行为业。无 <lb ed="X" n="0765b17"/><lb ed="R083" n="0258a02"/>贪等者。等无嗔痴。此三名根。生善勝故。三不善根。 <lb ed="X" n="0765b18"/><lb ed="R083" n="0258a03"/>近对治故。云何无贪。于有有具。无著为性。对治贪 <lb ed="X" n="0765b19"/><lb ed="R083" n="0258a04"/>著。作善为业。言有有具者。有即三有为果。有具为 <lb ed="X" n="0765b20"/><lb ed="R083" n="0258a05"/>因。于三界中。若因若果。俱不贪故。论曰。云何无嗔。 <lb ed="X" n="0765b21"/><lb ed="R083" n="0258a06"/>于苦苦具。无恚为性。对治嗔恚。作善为业。苦苦具 <lb ed="X" n="0765b22"/><lb ed="R083" n="0258a07"/>者。苦者是果。苦具是因。于苦因果。俱无嗔故。论曰。 <lb ed="X" n="0765b23"/><lb ed="R083" n="0258a08"/>云何无痴。于诸理事明解为性。对治愚痴。作善为 <lb ed="X" n="0765b24"/><lb ed="R083" n="0258a09"/>业。痴即无明。迷暗事理。谓之无明。今云无痴。是无 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0765c" n="0765c"/> <lb ed="X" n="0765c01"/><lb ed="R083" n="0258a10"/>无明。即能明解。为此体性。论曰。勤谓精进。于善恶 <lb ed="X" n="0765c02"/><lb ed="R083" n="0258a11"/>品修断事中。勇悍为性。对治懈怠。满善为业。勇表 <lb ed="X" n="0765c03"/><lb ed="R083" n="0258a12"/>勝进。简诸染法。悍表精纯。简净无记。即显精进。唯 <lb ed="X" n="0765c04"/><lb ed="R083" n="0258a13"/>善性摄。论曰。安谓轻安。远離粗重。调畅身心。堪任 <lb ed="X" n="0765c05"/><lb ed="R083" n="0258a14"/>为性。对治<g ref="#CB15151">昏</g>沉。转依为业。不放逸者。精进三根。于 <lb ed="X" n="0765c06"/><lb ed="R083" n="0258a15"/>所修断。防修为性。对治放逸。成满一切世出世间 <lb ed="X" n="0765c07"/><lb ed="R083" n="0258a16"/>善事为业。谓精进一法。及三善根。于所断恶。防令 <lb ed="X" n="0765c08"/><lb ed="R083" n="0258a17"/>不起。于所修善。修令增长。名不放逸。非别有体。论 <lb ed="X" n="0765c09"/><lb ed="R083" n="0258a18"/>曰。云何行捨。精进三根。令心平等。正直。无功用住。 <lb ed="X" n="0765c10"/><lb ed="R083" n="0258b01"/>为性。对治掉擧。静住为业。云何不害。于诸有情。不 <lb ed="X" n="0765c11"/><lb ed="R083" n="0258b02"/>为损恼。无嗔为性。能对治害。悲愍为业。论曰。此十 <lb ed="X" n="0765c12"/><lb ed="R083" n="0258b03"/>一法。三是假有。谓不放逸捨。及不害。義如前说。馀 <lb ed="X" n="0765c13"/><lb ed="R083" n="0258b04"/>八实有。相用别故。谓不放逸。行捨。二法。俱以精进 <lb ed="X" n="0765c14"/><lb ed="R083" n="0258b05"/>三根为体。不害一法。以无嗔为体。故说为假。颂言。 <lb ed="X" n="0765c15"/><lb ed="R083" n="0258b06"/>烦恼谓贪嗔。痴慢疑恶见者。释根本烦恼六心所 <lb ed="X" n="0765c16"/><lb ed="R083" n="0258b07"/>名。论曰。此贪等六。性是根本烦恼摄故。得烦恼名。 <lb ed="X" n="0765c17"/><lb ed="R083" n="0258b08"/>云何为贪。于有有具。染著为性。能障无贪。生苦为 <lb ed="X" n="0765c18"/><lb ed="R083" n="0258b09"/>业。云何为嗔。于苦苦具。憎恚为性。能障无嗔。不安 <lb ed="X" n="0765c19"/><lb ed="R083" n="0258b10"/>隐性。恶行所依为业。云何为痴。于诸理事。迷暗为 <lb ed="X" n="0765c20"/><lb ed="R083" n="0258b11"/>性。能障无痴。一切杂染所依为业。云何为慢。恃<anchor xml:id="nkr_note_add_0765c2001" n="0765c2001"/><anchor xml:id="beg0765c2001" n="0765c2001"/>己<anchor xml:id="end0765c2001"/> <lb ed="X" n="0765c21"/><lb ed="R083" n="0258b12"/>于他高擧为性。能障不慢。生苦为业。云何为疑。于 <lb ed="X" n="0765c22"/><lb ed="R083" n="0258b13"/>诸谛理。犹豫为性。能障不疑善品为业。云何恶见。 <lb ed="X" n="0765c23"/><lb ed="R083" n="0258b14"/>于诸谛理。顚倒推求。染慧为性。能障善见。招苦为 <lb ed="X" n="0765c24"/><lb ed="R083" n="0258b15"/>业。谓恶见者。多受苦故。颂言。随烦恼谓忿等八句。 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0766a" n="0766a"/> <lb ed="X" n="0766a01"/><lb ed="R083" n="0258b16"/>释随烦恼有二十种。分小中大三。论曰。唯是烦恼 <lb ed="X" n="0766a02"/><lb ed="R083" n="0258b17"/>分位差别。等流性故。名随烦恼。此二十种。类别有 <lb ed="X" n="0766a03"/><lb ed="R083" n="0258b18"/>三。谓忿等十。各别起故。名小随烦恼。无惭等二。遍 <lb ed="X" n="0766a04"/><lb ed="R083" n="0259a01"/>不善故。名中随烦恼。掉擧等八。遍染心故。名大随 <lb ed="X" n="0766a05"/><lb ed="R083" n="0259a02"/>烦恼。云何为忿。依对现前不饶益境。愤发为性。能 <lb ed="X" n="0766a06"/><lb ed="R083" n="0259a03"/>障不忿。执仗为业。云何为恨。由忿为先。怀恶不捨。 <lb ed="X" n="0766a07"/><lb ed="R083" n="0259a04"/>结怨为性。能障不恨。热恼为业。云何为覆。于自作 <lb ed="X" n="0766a08"/><lb ed="R083" n="0259a05"/>罪。恐失利誉。隐藏为性。能障不覆。悔恼为业。云何 <lb ed="X" n="0766a09"/><lb ed="R083" n="0259a06"/>为恼。忿恨为先。追触暴热。很戾为性。能障不恼。蛆 <lb ed="X" n="0766a10"/><lb ed="R083" n="0259a07"/><g ref="#CB18760">𮔳</g>为业。云何为嫉。殉自名利。不耐他荣。妒嫉为性。 <lb ed="X" n="0766a11"/><lb ed="R083" n="0259a08"/>能障不嫉。忧慼为业。云何为悭。耽著财法。不能惠 <lb ed="X" n="0766a12"/><lb ed="R083" n="0259a09"/>捨。<anchor xml:id="nkr_note_add_0766a1201" n="0766a1201"/><anchor xml:id="beg0766a1201" n="0766a1201"/>秘<anchor xml:id="end0766a1201"/>吝为性。能障不悭。鄙畜为业。云何为诳。为获 <lb ed="X" n="0766a13"/><lb ed="R083" n="0259a10"/>利誉。矫现有德。诡诈为性。能障不诳。邪命为业。云 <lb ed="X" n="0766a14"/><lb ed="R083" n="0259a11"/>何为<anchor xml:id="nkr_note_add_0766a1401" n="0766a1401"/><anchor xml:id="beg0766a1401" n="0766a1401"/>谄<anchor xml:id="end0766a1401"/>。为<g ref="#CB18765">󴥍</g>他故。矫设异仪。<anchor xml:id="nkr_note_add_0766a1402" n="0766a1402"/><anchor xml:id="beg0766a1402" n="0766a1402"/>谄<anchor xml:id="end0766a1402"/>曲为性。能障不<anchor xml:id="nkr_note_add_0766a1403" n="0766a1403"/><anchor xml:id="beg0766a1403" n="0766a1403"/>谄<anchor xml:id="end0766a1403"/> <lb ed="X" n="0766a15"/><lb ed="R083" n="0259a12"/>教诲为业。云何为害。于诸有情。心无悲愍。损恼为 <lb ed="X" n="0766a16"/><lb ed="R083" n="0259a13"/>性。能障不害。逼恼为业。云何为憍。于自盛事。深生 <lb ed="X" n="0766a17"/><lb ed="R083" n="0259a14"/>染著。醉傲为性。能障不憍。染依为业。<anchor xml:id="nkr_note_add_0766a1701" n="0766a1701"/><anchor xml:id="beg0766a1701" n="0766a1701"/>已<anchor xml:id="end0766a1701"/>上释小随 <lb ed="X" n="0766a18"/><lb ed="R083" n="0259a15"/>竟。论曰。云何无惭。不顾自法。轻拒贤善为性。能障 <lb ed="X" n="0766a19"/><lb ed="R083" n="0259a16"/>碍惭。生长恶行为业。云何无愧。不顾世间。崇重暴 <lb ed="X" n="0766a20"/><lb ed="R083" n="0259a17"/>恶为性。能障碍愧。生长恶行为业。<anchor xml:id="nkr_note_add_0766a2001" n="0766a2001"/><anchor xml:id="beg0766a2001" n="0766a2001"/>已<anchor xml:id="end0766a2001"/>上释中随竟。 <lb ed="X" n="0766a21"/><lb ed="R083" n="0259a18"/>论曰。云何掉擧。令心于境。不寂静为性。能障行捨 <lb ed="X" n="0766a22"/><lb ed="R083" n="0259b01"/>奢么他为业。云何<g ref="#CB15151">昏</g>沉。令心于境。无堪任为性。能 <lb ed="X" n="0766a23"/><lb ed="R083" n="0259b02"/>障轻安毘钵舍那为业。云何不信。于实德能。不忍 <lb ed="X" n="0766a24"/><lb ed="R083" n="0259b03"/>乐欲。心秽为性。能障净信惰依为业。云何懈怠。于 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0766b" n="0766b"/> <lb ed="X" n="0766b01"/><lb ed="R083" n="0259b04"/>善恶品。修断事中。懒惰为性。能障精进。增染为业。 <lb ed="X" n="0766b02"/><lb ed="R083" n="0259b05"/>云何放逸。于染净品。不能防修。纵荡为性。障不放 <lb ed="X" n="0766b03"/><lb ed="R083" n="0259b06"/>逸。增恶损善所依为业。云何失念。于诸所缘。不能 <lb ed="X" n="0766b04"/><lb ed="R083" n="0259b07"/>明记为性。能障正念。散乱所依为业。云何散乱。于 <lb ed="X" n="0766b05"/><lb ed="R083" n="0259b08"/>诸所缘。令心流荡为性。能障正定。恶慧所依为业。 <lb ed="X" n="0766b06"/><lb ed="R083" n="0259b09"/>云何不正知。于所观境。谬解为性。能障正知。毁犯 <lb ed="X" n="0766b07"/><lb ed="R083" n="0259b10"/>为业。如是二十随烦恼中。小十大三。定是假有。馀 <lb ed="X" n="0766b08"/><lb ed="R083" n="0259b11"/>皆是实。言大三者。放逸。失念。不正知也。颂言不定 <lb ed="X" n="0766b09"/><lb ed="R083" n="0259b12"/>谓悔眠。寻伺二各二者。释不定位中四种心所。论 <lb ed="X" n="0766b10"/><lb ed="R083" n="0259b13"/>曰。悔眠寻伺。于善染等。皆不定故。非如触等。定遍 <lb ed="X" n="0766b11"/><lb ed="R083" n="0259b14"/>心故。非如欲等。定遍地故。立不定名。悔谓恶作。恶 <lb ed="X" n="0766b12"/><lb ed="R083" n="0259b15"/>所作业。追悔为性。障止为业。眠谓睡眠。令身不自 <lb ed="X" n="0766b13"/><lb ed="R083" n="0259b16"/>在。昧略为性。障观为业。寻谓寻求。令心匆遽于意 <lb ed="X" n="0766b14"/><lb ed="R083" n="0259b17"/>言境。粗转为性。伺谓伺察。令心匆遽于意言境。细 <lb ed="X" n="0766b15"/><lb ed="R083" n="0259b18"/>转为性。此二俱以安不安身心分位所依为业。言 <lb ed="X" n="0766b16"/><lb ed="R083" n="0260a01"/>匆遽者。速疾義。意言境者。意所取境。多依名言故。 <lb ed="X" n="0766b17"/><lb ed="R083" n="0260a02"/>粗转者。散行外境。于法浅推。细转者。略行外境。于 <lb ed="X" n="0766b18"/><lb ed="R083" n="0260a03"/>法深推。故身心安。是细转義。身心不安。是粗转義。 <lb ed="X" n="0766b19"/><lb ed="R083" n="0260a04"/>论曰。言二各二者。显二种二。一谓悔眠。二谓寻伺。 <lb ed="X" n="0766b20"/><lb ed="R083" n="0260a05"/>此二二种。种类各别。故一二言。显二二种。言此二 <lb ed="X" n="0766b21"/><lb ed="R083" n="0260a06"/>二种者。谓此前二。各有二种。以悔与眠。及寻与伺。 <lb ed="X" n="0766b22"/><lb ed="R083" n="0260a07"/>种类各别。又复结云。故一二言。显二二种。谓一是 <lb ed="X" n="0766b23"/><lb ed="R083" n="0260a08"/>悔眠。二是寻伺。显此二种。各二种故。<anchor xml:id="nkr_note_add_0766b2301" n="0766b2301"/><anchor xml:id="beg0766b2301" n="0766b2301"/>已<anchor xml:id="end0766b2301"/>上释名。复 <lb ed="X" n="0766b24"/><lb ed="R083" n="0260a09"/>有释義。论曰。此各有二。谓染不染。非如善染。各为 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0766c" n="0766c"/> <lb ed="X" n="0766c01"/><lb ed="R083" n="0260a10"/>一故。为显不定義。说二各二言。故置此言。深为有 <lb ed="X" n="0766c02"/><lb ed="R083" n="0260a11"/>用。以二各二。释名释義。及简唯善唯染。名深有用。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0766c03"/><lb ed="R083" n="0260a12"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0766c0301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0766c0301" n="0766c0301"/><anchor xml:id="beg0766c0301" n="0766c0301"/>已<anchor xml:id="end0766c0301"/>说六识心所相应。云何应知现起分位。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0766c04"/><lb ed="R083" n="0260a13"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0766c0401"><l>依止根本识</l><l>五识随缘现</l><l>或俱或不俱</l> <lb ed="X" n="0766c05"/><lb ed="R083" n="0260a14"/><l>如涛波依水</l><l>意识常现起</l><l>除生无想天</l> <lb ed="X" n="0766c06"/><lb ed="R083" n="0260a15"/><l>及无心二定</l><l>睡眠与闷绝</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0766c07"/><lb ed="R083" n="0260a16"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0766c0701">问答以明前六转识现起分位。此八句颂。有三门 <lb ed="X" n="0766c08"/><lb ed="R083" n="0260a17"/>别。初句。六识共依门。以六转识。共依第八根本识 <lb ed="X" n="0766c09"/><lb ed="R083" n="0260a18"/>故。次三句。五识俱转门。以前五识。种类同故。後四 <lb ed="X" n="0766c10"/><lb ed="R083" n="0260b01"/>句。意识有无门。唯除五处。常现起故。论曰。根本识 <lb ed="X" n="0766c11"/><lb ed="R083" n="0260b02"/>者。阿陀那识。染净诸法。生根本故。依止者。谓前六 <lb ed="X" n="0766c12"/><lb ed="R083" n="0260b03"/>转识。以根本识为共亲依。阿陀那。此云执持。言共 <lb ed="X" n="0766c13"/><lb ed="R083" n="0260b04"/>亲依者。共即六识。亲即种子。依即根本。谓六转识。 <lb ed="X" n="0766c14"/><lb ed="R083" n="0260b05"/>种子现行。俱依本识。五识随缘现者。谓前五识。随 <lb ed="X" n="0766c15"/><lb ed="R083" n="0260b06"/>彼作意根境等缘引生。或俱或不俱者。谓外诸缘。 <lb ed="X" n="0766c16"/><lb ed="R083" n="0260b07"/>有顿渐故。若五尘等诸缘力齐。五识俱起。少有不 <lb ed="X" n="0766c17"/><lb ed="R083" n="0260b08"/>齐。不俱起故。如涛波依水者。水喩根本识。波喩前 <lb ed="X" n="0766c18"/><lb ed="R083" n="0260b09"/>五识。随风物等缘。涛波多少起。五识起亦尔。意识 <lb ed="X" n="0766c19"/><lb ed="R083" n="0260b10"/>常现起者。论曰。第六意识。自能思虑。内外门转。不 <lb ed="X" n="0766c20"/><lb ed="R083" n="0260b11"/>藉多缘。唯除五位。常能现起。故断时少。现起时多。 <lb ed="X" n="0766c21"/><lb ed="R083" n="0260b12"/>由斯不说。此随缘现。除生无想天等三句。释意识 <lb ed="X" n="0766c22"/><lb ed="R083" n="0260b13"/>五位不行。一无想天。二无想定。三灭尽定。四睡眠 <lb ed="X" n="0766c23"/><lb ed="R083" n="0260b14"/>位。五闷绝位。此五位中。意识不起。以第六识。行相 <lb ed="X" n="0766c24"/><lb ed="R083" n="0260b15"/>所缘。俱可了知。于此五位。俱不可了。无行相故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0767a" n="0767a"/> <lb ed="X" n="0767a01"/><lb ed="R083" n="0260b16"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767a0101"><anchor xml:id="nkr_note_add_0767a0101" n="0767a0101"/><anchor xml:id="beg0767a0101" n="0767a0101"/>已<anchor xml:id="end0767a0101"/>廣分别三能变相。为自所变二分所依。云何应知。 <lb ed="X" n="0767a02"/><lb ed="R083" n="0260b17"/>依识所变。假说我法。非别实有。由斯一切。唯有识耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767a03"/><lb ed="R083" n="0260b18"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767a0301"><anchor xml:id="nkr_note_add_0767a0301" n="0767a0301"/><anchor xml:id="beg0767a0301" n="0767a0301"/>已<anchor xml:id="end0767a0301"/>廣下。结前三种能变。为自所变见相二分所依。 <lb ed="X" n="0767a04"/><lb ed="R083" n="0261a01"/>云何下。复问我法非实。唯有识義。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767a05"/><lb ed="R083" n="0261a02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767a0501">颂曰。</p> <lb ed="X" n="0767a06"/><lb ed="R083" n="0261a03"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0767a0601"><l>是诸识转变</l><l>分别所分别</l><l>由此彼皆无</l> <lb ed="X" n="0767a07"/><lb ed="R083" n="0261a04"/><l>故一切唯识</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0767a08"/><lb ed="R083" n="0261a05"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767a0801">答上问意。以明所变见相二分。及彼所执实我实 <lb ed="X" n="0767a09"/><lb ed="R083" n="0261a06"/>法。一切皆无。故唯有识。前二句。明能所变相。成能 <lb ed="X" n="0767a10"/><lb ed="R083" n="0261a07"/>所取。第三句。明内外皆空。第四句。显唯识義。论曰。 <lb ed="X" n="0767a11"/><lb ed="R083" n="0261a08"/>是诸识者。谓前所说三能变识。及彼心所。皆能变 <lb ed="X" n="0767a12"/><lb ed="R083" n="0261a09"/>似见相二分。立转变名。所变见分。说名分别。能取 <lb ed="X" n="0767a13"/><lb ed="R083" n="0261a10"/>相故。所变相分。名所分别。见所取故。由此正理。彼 <lb ed="X" n="0767a14"/><lb ed="R083" n="0261a11"/>实我法。離识所变。皆定非有。離能所取。无别相故。 <lb ed="X" n="0767a15"/><lb ed="R083" n="0261a12"/>非有实物。離二相故。是故一切。有为无为。若实若 <lb ed="X" n="0767a16"/><lb ed="R083" n="0261a13"/>假。皆不離识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767a17"/><lb ed="R083" n="0261a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767a1701">若唯有识。都无外缘。由何而生种种分别。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767a18"/><lb ed="R083" n="0261a15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767a1801">若唯下。牒大乘唯识義。由何下。是问词。谓若唯识 <lb ed="X" n="0767a19"/><lb ed="R083" n="0261a16"/>无境。由何而得种种心生。既无境牵心。妄心由何 <lb ed="X" n="0767a20"/><lb ed="R083" n="0261a17"/>起。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767a21"/><lb ed="R083" n="0261a18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767a2101">颂曰。</p> <lb ed="X" n="0767a22"/><lb ed="R083" n="0261b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0767a2201"><l>由一切种识</l><l>如是如是变</l><l>以辗转力故</l> <lb ed="X" n="0767a23"/><lb ed="R083" n="0261b02"/><l>彼彼分别生</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0767a24"/><lb ed="R083" n="0261b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767a2401">答上问義。以明种种分别。皆由一切种识。如是如 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0767b" n="0767b"/> <lb ed="X" n="0767b01"/><lb ed="R083" n="0261b04"/>是转变力生。由一切种识者。谓由识中一切种子。 <lb ed="X" n="0767b02"/><lb ed="R083" n="0261b05"/>能生种种分别。第八本识。含藏八识。及诸心所。各 <lb ed="X" n="0767b03"/><lb ed="R083" n="0261b06"/>各亲种。从亲种子。转变生起诸分别心。如是如是 <lb ed="X" n="0767b04"/><lb ed="R083" n="0261b07"/>变者。显诸种子变生现行。即如眼识。从亲种子。如 <lb ed="X" n="0767b05"/><lb ed="R083" n="0261b08"/>是变生眼识现行。能分别色。乃至身识。从亲种子。 <lb ed="X" n="0767b06"/><lb ed="R083" n="0261b09"/>如是变生身识现行。能分别触。五识既尔。六七八 <lb ed="X" n="0767b07"/><lb ed="R083" n="0261b10"/>识皆然。故云如是如是变。以辗转力故者。谓八种 <lb ed="X" n="0767b08"/><lb ed="R083" n="0261b11"/>识。从种生时。互相为缘。而得生故。名辗转力。彼彼 <lb ed="X" n="0767b09"/><lb ed="R083" n="0261b12"/>分别生者。谓八种识。及诸心所。俱名分别。故言彼 <lb ed="X" n="0767b10"/><lb ed="R083" n="0261b13"/>彼。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b11"/><lb ed="R083" n="0261b14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767b1101">虽有内识。而无外缘。由何有情。生死相续。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b12"/><lb ed="R083" n="0261b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767b1201">虽有下。牒大乘唯识正義。由何下。是问词。谓无外 <lb ed="X" n="0767b13"/><lb ed="R083" n="0261b16"/>缘。内心不起。心不起故。业自不生。世间有情。由何 <lb ed="X" n="0767b14"/><lb ed="R083" n="0261b17"/>而有生死相续。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767b15"/><lb ed="R083" n="0261b18"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767b1501">颂曰。</p> <lb ed="X" n="0767b16"/><lb ed="R083" n="0262a01"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0767b1601"><l>由诸业习气</l><l>二取习气俱</l><l>前异熟既尽</l> <lb ed="X" n="0767b17"/><lb ed="R083" n="0262a02"/><l>复生馀异熟</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0767b18"/><lb ed="R083" n="0262a03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767b1801">答上问意。以明生死相续。亦由识中业习种子。及 <lb ed="X" n="0767b19"/><lb ed="R083" n="0262a04"/>二取种。和合力齐。能使有情。成生灭相。前二句。明 <lb ed="X" n="0767b20"/><lb ed="R083" n="0262a05"/>三种习气。诸业者。即有支习气也。二取习气。即我 <lb ed="X" n="0767b21"/><lb ed="R083" n="0262a06"/>执取。及名言取。二种习气。後二句。谓诸有情。由三 <lb ed="X" n="0767b22"/><lb ed="R083" n="0262a07"/>习气。生死相续。何假外缘。方成生死。言诸业者。有 <lb ed="X" n="0767b23"/><lb ed="R083" n="0262a08"/>三种。谓福。非福。不动。自体及果俱可爱乐。相殊勝 <lb ed="X" n="0767b24"/><lb ed="R083" n="0262a09"/>故。名为福业。自体及果俱不可爱乐。相鄙劣故。名 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0767c" n="0767c"/> <lb ed="X" n="0767c01"/><lb ed="R083" n="0262a10"/>非福业。具业多少。住一境性。不移动故。名不动业。 <lb ed="X" n="0767c02"/><lb ed="R083" n="0262a11"/>亦名无记业。即上二界定地之业。以定能令住一 <lb ed="X" n="0767c03"/><lb ed="R083" n="0262a12"/>境故。转名无记。二取习气。皆属能取。所取之法。而 <lb ed="X" n="0767c04"/><lb ed="R083" n="0262a13"/>有四种。一取相见。二取名色。三取心及心所。四取 <lb ed="X" n="0767c05"/><lb ed="R083" n="0262a14"/>本末。本即总报。末即别报。彼上四种所取。皆是我 <lb ed="X" n="0767c06"/><lb ed="R083" n="0262a15"/>执名言二取所摄。论曰。俱谓业种。二取种俱。是亲 <lb ed="X" n="0767c07"/><lb ed="R083" n="0262a16"/>疏缘互相助義。前异熟者。谓前前生。业异熟果。馀 <lb ed="X" n="0767c08"/><lb ed="R083" n="0262a17"/>异熟者。谓後後生。业异熟果。由感馀生业等种熟。 <lb ed="X" n="0767c09"/><lb ed="R083" n="0262a18"/>前异熟果受用尽时。复别能生馀异熟果。由此生 <lb ed="X" n="0767c10"/><lb ed="R083" n="0262b01"/>死轮转无穷。何假外缘。方得相续。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767c11"/><lb ed="R083" n="0262b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767c1101">若唯有识。何故<persName>世尊</persName>处处经中。说有三性。应知三性。 <lb ed="X" n="0767c12"/><lb ed="R083" n="0262b03"/>亦不離识。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767c13"/><lb ed="R083" n="0262b04"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767c1301">若唯有识者。牒大乘唯识正義。何故下。是问词。应 <lb ed="X" n="0767c14"/><lb ed="R083" n="0262b05"/>知三性亦不離识者。是答词。三性不離识者。以显 <lb ed="X" n="0767c15"/><lb ed="R083" n="0262b06"/>唯识正理。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0767c16"/><lb ed="R083" n="0262b07"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0767c1601">所以者何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0767c17"/><lb ed="R083" n="0262b08"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0767c1701"><l>由彼彼遍计</l><l>遍计种种物</l><l>此遍计所执</l> <lb ed="X" n="0767c18"/><lb ed="R083" n="0262b09"/><l>自性无所有</l><l>依他起自性</l><l>分别缘所生</l> <lb ed="X" n="0767c19"/><lb ed="R083" n="0262b10"/><l>圆成实于彼</l><l>常远離前性</l><l>故此与依他</l> <lb ed="X" n="0767c20"/><lb ed="R083" n="0262b11"/><l>非异非不异</l><l>如无常等性</l><l>非不见此彼</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0767c21"/><lb ed="R083" n="0262b12"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0767c2101">答上问意。以明三性本不離识。而有三名。前四句。 <lb ed="X" n="0767c22"/><lb ed="R083" n="0262b13"/>释遍计性。初句明能计之心。次句明所记之境。第 <lb ed="X" n="0767c23"/><lb ed="R083" n="0262b14"/>三四句。明能所自性。俱非实有。论曰。周遍计度。故 <lb ed="X" n="0767c24"/><lb ed="R083" n="0262b15"/>名遍计。品类众多。说名彼彼。谓能遍计虚妄分别。 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0768a" n="0768a"/> <lb ed="X" n="0768a01"/><lb ed="R083" n="0262b16"/>即由彼彼虚妄分别。遍计种种所遍计物。谓所妄 <lb ed="X" n="0768a02"/><lb ed="R083" n="0262b17"/>执蕴处界等。若法若我。自性差别。此所妄执自性 <lb ed="X" n="0768a03"/><lb ed="R083" n="0262b18"/>差别。总名遍计所执自性。如是自性。都无所有。理 <lb ed="X" n="0768a04"/><lb ed="R083" n="0263a01"/>教推征。不可得故。颂言依他起自性。分别缘所生 <lb ed="X" n="0768a05"/><lb ed="R083" n="0263a02"/>者。释依他起性。皆从分别为缘而生。众缘所生心 <lb ed="X" n="0768a06"/><lb ed="R083" n="0263a03"/>心所法。及相见分。有漏无漏。皆依他起。依他众缘 <lb ed="X" n="0768a07"/><lb ed="R083" n="0263a04"/>而得起故。颂言圆成实于彼等四句。释圆成实性。 <lb ed="X" n="0768a08"/><lb ed="R083" n="0263a05"/>谓圆满成就诸法实性。名圆成实。显此遍常。体非 <lb ed="X" n="0768a09"/><lb ed="R083" n="0263a06"/>虚谬。此圆成实。于彼依他起上。远離遍计虚妄。及 <lb ed="X" n="0768a10"/><lb ed="R083" n="0263a07"/>如幻依他。所显之性。名圆成实。故此圆成实性。与 <lb ed="X" n="0768a11"/><lb ed="R083" n="0263a08"/>依他起。非异非不异。若言异者。应此圆成实之真 <lb ed="X" n="0768a12"/><lb ed="R083" n="0263a09"/>如。非彼依他起之实性。若不异者。圆成实性。应是 <lb ed="X" n="0768a13"/><lb ed="R083" n="0263a10"/>无常。若尔。彼此俱应净非净境。则本後智用应无 <lb ed="X" n="0768a14"/><lb ed="R083" n="0263a11"/>别。以圆成实。是根本智所缘之净境。依他起。是後 <lb ed="X" n="0768a15"/><lb ed="R083" n="0263a12"/>得智所缘非净境故。颂言。如无常等性者。喩上非 <lb ed="X" n="0768a16"/><lb ed="R083" n="0263a13"/>异非不异義。论曰。如彼无常无我等法。无常等性。 <lb ed="X" n="0768a17"/><lb ed="R083" n="0263a14"/>与行等法异应彼法非无常等。不异。此应非彼共 <lb ed="X" n="0768a18"/><lb ed="R083" n="0263a15"/>相。谓色心等行。各别有体。名自相。同属无常苦空 <lb ed="X" n="0768a19"/><lb ed="R083" n="0263a16"/>无我等。名共相。二相若异。应彼行法。非属无常等。 <lb ed="X" n="0768a20"/><lb ed="R083" n="0263a17"/>若不异者。此无常等性。非诸法共相。以言共者。无 <lb ed="X" n="0768a21"/><lb ed="R083" n="0263a18"/>常自无常。行法自行法。方显共義。颂言非不见此 <lb ed="X" n="0768a22"/><lb ed="R083" n="0263b01"/>彼者。此即圆成遍计。彼即依他。谓见圆成。及达遍 <lb ed="X" n="0768a23"/><lb ed="R083" n="0263b02"/>计。然後可知依他起之如幻也。论曰。非不见此圆 <lb ed="X" n="0768a24"/><lb ed="R083" n="0263b03"/>成实。而能见彼依他起性。未达遍计所执性空。不 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0768b" n="0768b"/> <lb ed="X" n="0768b01"/><lb ed="R083" n="0263b04"/>如实知依他起有故。无分别智。证真如<anchor xml:id="nkr_note_add_0768b0101" n="0768b0101"/><anchor xml:id="beg0768b0101" n="0768b0101"/>已<anchor xml:id="end0768b0101"/>。後得智 <lb ed="X" n="0768b02"/><lb ed="R083" n="0263b05"/>中。方能了达依他起性。如幻事等。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b03"/><lb ed="R083" n="0263b06"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0768b0301">若有三性。如何<persName>世尊</persName>说一切法。皆无自性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b04"/><lb ed="R083" n="0263b07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0768b0401">若有三性者。是牒大乘不離唯识。立三自性義。如 <lb ed="X" n="0768b05"/><lb ed="R083" n="0263b08"/>何下。是问词。谓既有三性。如何<persName>世尊</persName>说一切法。皆 <lb ed="X" n="0768b06"/><lb ed="R083" n="0263b09"/>无自性耶。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b07"/><lb ed="R083" n="0263b10"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0768b0701">颂曰。</p> <lb ed="X" n="0768b08"/><lb ed="R083" n="0263b11"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0768b0801"><l>即依此三性</l><l>立彼三无性</l><l>故<persName>佛</persName>密意说</l> <lb ed="X" n="0768b09"/><lb ed="R083" n="0263b12"/><l>一切法无性</l><l>初即相无性</l><l>次无自然性</l> <lb ed="X" n="0768b10"/><lb ed="R083" n="0263b13"/><l>後由远離前</l><l>所执我法性</l><l>此诸法勝義</l> <lb ed="X" n="0768b11"/><lb ed="R083" n="0263b14"/><l>亦即是真如</l><l>常如其性故</l><l>即唯识实性</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0768b12"/><lb ed="R083" n="0263b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0768b1201">前四句。正答问意。谓<persName>佛</persName>说无自性者。即依此遍计 <lb ed="X" n="0768b13"/><lb ed="R083" n="0263b16"/>等三性。立彼三种无性。故<persName>佛</persName><persName>世尊</persName>。密意说彼一切 <lb ed="X" n="0768b14"/><lb ed="R083" n="0263b17"/>诸法。皆无自性。言密意者。密其意许。但有言陈。中 <lb ed="X" n="0768b15"/><lb ed="R083" n="0263b18"/>四句。释立三无性義。初即遍计所执之相。毕竟非 <lb ed="X" n="0768b16"/><lb ed="R083" n="0264a01"/>有。立初无性。次于依他。无外所执自然性故。立无 <lb ed="X" n="0768b17"/><lb ed="R083" n="0264a02"/>自然性。後圆成实。远離依他。及遍计执。立勝義无 <lb ed="X" n="0768b18"/><lb ed="R083" n="0264a03"/>性。又云由远離前者。是離依他。远離遍计所执者。 <lb ed="X" n="0768b19"/><lb ed="R083" n="0264a04"/>是離遍计。言性者。显是圆成实。後四句。释唯识性。 <lb ed="X" n="0768b20"/><lb ed="R083" n="0264a05"/>此诸法勝義者。此字。即圆成实性。以圆成实。是诸 <lb ed="X" n="0768b21"/><lb ed="R083" n="0264a06"/>法中勝義。亦是真如。若常如圆成实。能远離遍计 <lb ed="X" n="0768b22"/><lb ed="R083" n="0264a07"/>依他。即唯识真实性矣。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768b23"/><lb ed="R083" n="0264a08"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0768b2301">後五行颂。明唯识行位者。论曰。如是所成唯识相性。 <lb ed="X" n="0768b24"/><lb ed="R083" n="0264a09"/>谁于幾位。如何悟入。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0768c" n="0768c"/> <lb ed="X" n="0768c01"/><lb ed="R083" n="0264a10"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0768c0101">如是下。结上<anchor xml:id="nkr_note_add_0768c0101" n="0768c0101"/><anchor xml:id="beg0768c0101" n="0768c0101"/>已<anchor xml:id="end0768c0101"/>明三种能变。及相见等。种种诸法。 <lb ed="X" n="0768c02"/><lb ed="R083" n="0264a11"/>是唯识相。诸法勝義。及真如等。是唯识性。谁于下。 <lb ed="X" n="0768c03"/><lb ed="R083" n="0264a12"/>正是问词。谓何等人。于幾位中。如何悟入唯识相 <lb ed="X" n="0768c04"/><lb ed="R083" n="0264a13"/>性。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768c05"/><lb ed="R083" n="0264a14"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0768c0501">谓具大乘二种种姓。二本性住种姓。谓无始来。依附 <lb ed="X" n="0768c06"/><lb ed="R083" n="0264a15"/>本识。法尔所得无漏法因。二习所成种姓。谓闻法界 <lb ed="X" n="0768c07"/><lb ed="R083" n="0264a16"/>等流法<anchor xml:id="nkr_note_add_0768c0701" n="0768c0701"/><anchor xml:id="beg0768c0701" n="0768c0701"/>已<anchor xml:id="end0768c0701"/>。闻所成等。具此二性。依于五位。方能悟入。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768c08"/><lb ed="R083" n="0264a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0768c0801">答上第一种问。种姓之性。当作姓。姓者类也。若本 <lb ed="X" n="0768c09"/><lb ed="R083" n="0264a18"/>有体性。安住菩萨种类姓故。若本无体性。闻大乘 <lb ed="X" n="0768c10"/><lb ed="R083" n="0264b01"/>法。熏成大乘种类姓故。故名法界等流。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0768c11"/><lb ed="R083" n="0264b02"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0768c1101">何谓五位。一资粮位。谓修大乘顺解脱分。依识相性。 <lb ed="X" n="0768c12"/><lb ed="R083" n="0264b03"/>能深信解。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0768c13"/><lb ed="R083" n="0264b04"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0768c1301"><l>乃至未起识</l><l>求住唯识性</l><l>于二取随眠</l> <lb ed="X" n="0768c14"/><lb ed="R083" n="0264b05"/><l>犹未能伏灭</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0768c15"/><lb ed="R083" n="0264b06"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0768c1501">自此以下。明资粮等五位行相。总答第二第三问 <lb ed="X" n="0768c16"/><lb ed="R083" n="0264b07"/>也。何谓下。问答以明资粮位中。能深信解唯识相 <lb ed="X" n="0768c17"/><lb ed="R083" n="0264b08"/>性。非染非净。前二句颂。释资粮位分际。谓从初发 <lb ed="X" n="0768c18"/><lb ed="R083" n="0264b09"/>心。乃至未起加行时。名资粮位。後二句。释此位中 <lb ed="X" n="0768c19"/><lb ed="R083" n="0264b10"/>功行。谓此位中。虽欲求证唯识性。而无伏灭二取 <lb ed="X" n="0768c20"/><lb ed="R083" n="0264b11"/>功能。言二取者。谓名言取。我执取。即是所知烦恼 <lb ed="X" n="0768c21"/><lb ed="R083" n="0264b12"/>二障。论曰。从发深固大菩提心。乃至未起顺抉择 <lb ed="X" n="0768c22"/><lb ed="R083" n="0264b13"/>识。求住唯识真勝義性。齐此皆是资粮位摄。为趣 <lb ed="X" n="0768c23"/><lb ed="R083" n="0264b14"/>无上正等菩提。修习种种勝资粮故。为有情故。勤 <lb ed="X" n="0768c24"/><lb ed="R083" n="0264b15"/>求解脱。由此亦名顺解脱分。言正等菩提者。究竟 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0769a" n="0769a"/> <lb ed="X" n="0769a01"/><lb ed="R083" n="0264b16"/>位中极果也。勝资粮者。六度所摄福智二事也。为 <lb ed="X" n="0769a02"/><lb ed="R083" n="0264b17"/>求此果。修习资粮。益自身故。为有情故。勤求解脱 <lb ed="X" n="0769a03"/><lb ed="R083" n="0264b18"/>者。菩萨发心。不同二乘。乐独善寂。取证涅槃。今此 <lb ed="X" n="0769a04"/><lb ed="R083" n="0265a01"/>菩萨。依解脱果。伏断烦恼。入我空观。<anchor xml:id="nkr_note_add_0769a0401" n="0769a0401"/><anchor xml:id="beg0769a0401" n="0769a0401"/>已<anchor xml:id="end0769a0401"/>发大心。度 <lb ed="X" n="0769a05"/><lb ed="R083" n="0265a02"/>有情故。解脱果者。涅槃果也。烦恼解脱而证得故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769a06"/><lb ed="R083" n="0265a03"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0769a0601">二加行位。谓修大乘顺抉择分。住加行位。能渐伏除 <lb ed="X" n="0769a07"/><lb ed="R083" n="0265a04"/>所取能取。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0769a08"/><lb ed="R083" n="0265a05"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0769a0801"><l>现前立少物</l><l>谓是唯识性</l><l>以有所得故</l> <lb ed="X" n="0769a09"/><lb ed="R083" n="0265a06"/><l>非实住唯识</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0769a10"/><lb ed="R083" n="0265a07"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0769a1001">问答以明加行位行相。谓能伏除唯识相性上。所 <lb ed="X" n="0769a11"/><lb ed="R083" n="0265a08"/>取能取。前二句颂。释此位中行相。少物者。即带相 <lb ed="X" n="0769a12"/><lb ed="R083" n="0265a09"/>观心也。若谓此心是谁识性。故以後二句破之。论 <lb ed="X" n="0769a13"/><lb ed="R083" n="0265a10"/>曰。菩萨先于初无数劫。善备福德智慧资粮。顺解 <lb ed="X" n="0769a14"/><lb ed="R083" n="0265a11"/>脱分。既圆满<anchor xml:id="nkr_note_add_0769a1401" n="0769a1401"/><anchor xml:id="beg0769a1401" n="0769a1401"/>已<anchor xml:id="end0769a1401"/>。为入见道。住唯识性。复修加行。伏 <lb ed="X" n="0769a15"/><lb ed="R083" n="0265a12"/>除二取。谓暖顶忍世第一法。此四总名顺抉择分。 <lb ed="X" n="0769a16"/><lb ed="R083" n="0265a13"/>顺趣真实抉择分故。近见道故。立加行名。非前资 <lb ed="X" n="0769a17"/><lb ed="R083" n="0265a14"/>粮。无加行義。初获慧日。道火前相。名为暖位。明相 <lb ed="X" n="0769a18"/><lb ed="R083" n="0265a15"/>转增。寻思位极。名为顶位。印前顺後。忍境识空。名 <lb ed="X" n="0769a19"/><lb ed="R083" n="0265a16"/>为忍位。异生法中。此最勝故。名世第一。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769a20"/><lb ed="R083" n="0265a17"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0769a2001">三通达位。谓诸菩萨。所住见道。在通达位。如实通达。 <lb ed="X" n="0769a21"/><lb ed="R083" n="0265a18"/>其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0769a22"/><lb ed="R083" n="0265b01"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0769a2201"><l>若时于所缘</l><l>智都无所得</l><l>尔时住唯识</l> <lb ed="X" n="0769a23"/><lb ed="R083" n="0265b02"/><l>離二取相故</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0769a24"/><lb ed="R083" n="0265b03"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0769a2401">问答以明通达位行相。谓通达位。如实通达唯识 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0769b" n="0769b"/> <lb ed="X" n="0769b01"/><lb ed="R083" n="0265b04"/>相性。体即真如。前二句颂。谓菩萨得真见道时。于 <lb ed="X" n="0769b02"/><lb ed="R083" n="0265b05"/>所缘境。及无分别智。俱无所得。後二句。谓菩萨得 <lb ed="X" n="0769b03"/><lb ed="R083" n="0265b06"/>住唯识。真实性者。远離能所二取相故。论曰。若时 <lb ed="X" n="0769b04"/><lb ed="R083" n="0265b07"/>菩萨于所缘境。无分别智。都无所得。不取种种戏 <lb ed="X" n="0769b05"/><lb ed="R083" n="0265b08"/>论相故。尔时乃名实住唯识。真勝義性。即证真如。 <lb ed="X" n="0769b06"/><lb ed="R083" n="0265b09"/>智与真如。平等平等。俱離能取所取相故。所能取 <lb ed="X" n="0769b07"/><lb ed="R083" n="0265b10"/>相。俱是分别有所得心。戏论现故。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769b08"/><lb ed="R083" n="0265b11"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0769b0801">四修习位。谓诸菩萨。所住修道。修习位中。如实见理 <lb ed="X" n="0769b09"/><lb ed="R083" n="0265b12"/>数数修习。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0769b10"/><lb ed="R083" n="0265b13"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0769b1001"><l>无得不思议</l><l>是出世间智</l><l>捨二粗重故</l> <lb ed="X" n="0769b11"/><lb ed="R083" n="0265b14"/><l>便证得转依</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0769b12"/><lb ed="R083" n="0265b15"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0769b1201">问答以明修习行相。谓修习位。如前所见唯识之 <lb ed="X" n="0769b13"/><lb ed="R083" n="0265b16"/>理。数数修习。无得不思议者。谓无所取。名为无得。 <lb ed="X" n="0769b14"/><lb ed="R083" n="0265b17"/>及无能取。名不思议。是出世间智者。以断世间故。 <lb ed="X" n="0769b15"/><lb ed="R083" n="0265b18"/>捨二粗重故者。以断二障种子故。便证得转依者。 <lb ed="X" n="0769b16"/><lb ed="R083" n="0266a01"/>以能证得二种果故。论曰。菩萨从前见道起<anchor xml:id="nkr_note_add_0769b1601" n="0769b1601"/><anchor xml:id="beg0769b1601" n="0769b1601"/>已<anchor xml:id="end0769b1601"/>。为 <lb ed="X" n="0769b17"/><lb ed="R083" n="0266a02"/>断馀障。证得转依。复数修习无分别智。此智远離 <lb ed="X" n="0769b18"/><lb ed="R083" n="0266a03"/>所取能取。故说无得。及不思议。是出世间无分别 <lb ed="X" n="0769b19"/><lb ed="R083" n="0266a04"/>智。断世间故。名出世间。二取随眠。是世间本。唯此 <lb ed="X" n="0769b20"/><lb ed="R083" n="0266a05"/>能断。独得出名。数修此故。捨二粗重。二障种子。立 <lb ed="X" n="0769b21"/><lb ed="R083" n="0266a06"/>粗重名。此能捨彼二粗重故。便能证得廣大转依。 <lb ed="X" n="0769b22"/><lb ed="R083" n="0266a07"/>依谓所依。即依他起。与染净法。为所依故。染谓虚 <lb ed="X" n="0769b23"/><lb ed="R083" n="0266a08"/>妄遍计所执。净谓真实圆成实性。转谓二分转捨 <lb ed="X" n="0769b24"/><lb ed="R083" n="0266a09"/>转得。由数修习无分别智。断本识中二障粗重。故 <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0769c" n="0769c"/> <lb ed="X" n="0769c01"/><lb ed="R083" n="0266a10"/>能转捨依他起上遍计所执。及能转得依他起中 <lb ed="X" n="0769c02"/><lb ed="R083" n="0266a11"/>圆成实性。由转烦恼。得大涅槃。转所知障。证无上 <lb ed="X" n="0769c03"/><lb ed="R083" n="0266a12"/>觉。</p></cb:div> <lb ed="X" n="0769c04"/><lb ed="R083" n="0266a13"/><cb:div type="orig"><p xml:id="pX51p0769c0401">五究竟位。谓住无上正等菩提。出障圆明。于尽未来 <lb ed="X" n="0769c05"/><lb ed="R083" n="0266a14"/>化有情类。其相云何。颂曰。</p> <lb ed="X" n="0769c06"/><lb ed="R083" n="0266a15"/><lg type="regular" xml:id="lgX51p0769c0601"><l>此即无漏界</l><l>不思议善常</l><l>安乐解脱身</l> <lb ed="X" n="0769c07"/><lb ed="R083" n="0266a16"/><l>大牟尼名法</l></lg></cb:div> <lb ed="X" n="0769c08"/><lb ed="R083" n="0266a17"/><cb:div type="commentary"><p xml:id="pX51p0769c0801">问答以明究竟位行相。谓究竟位。唯识相性。出障 <lb ed="X" n="0769c09"/><lb ed="R083" n="0266a18"/>圆明。复化有情。悟入唯识。颂初此字。即前二转依 <lb ed="X" n="0769c10"/><lb ed="R083" n="0266b01"/>果。无漏界。及後三句颂。皆显二果多种名故。诸漏 <lb ed="X" n="0769c11"/><lb ed="R083" n="0266b02"/>永尽。名无漏界。心言路绝。名不思议。白法性故。复 <lb ed="X" n="0769c12"/><lb ed="R083" n="0266b03"/>名为善。无尽期故。名之为常。无逼恼故。又名安乐。 <lb ed="X" n="0769c13"/><lb ed="R083" n="0266b04"/>烦恼断尽。名解脱身。永離二障。名法身故。论曰。前 <lb ed="X" n="0769c14"/><lb ed="R083" n="0266b05"/>修习位所得转依。应知即是究竟位相。此谓此前 <lb ed="X" n="0769c15"/><lb ed="R083" n="0266b06"/>二转依果。即是究竟无漏界摄。诸漏永尽。非漏随 <lb ed="X" n="0769c16"/><lb ed="R083" n="0266b07"/>增。性净圆明。故名无漏。界是藏義。此中含藏无边 <lb ed="X" n="0769c17"/><lb ed="R083" n="0266b08"/>稀有大功德故。或是因義。能生五乘世出世间利 <lb ed="X" n="0769c18"/><lb ed="R083" n="0266b09"/>乐事故。此转依果。又不思议。超过寻思言议道故。 <lb ed="X" n="0769c19"/><lb ed="R083" n="0266b10"/>此又是善。白法性故。此又是常。无尽期故。此又安 <lb ed="X" n="0769c20"/><lb ed="R083" n="0266b11"/>乐。无逼恼故。二乘所得二转依果。唯永远離烦恼 <lb ed="X" n="0769c21"/><lb ed="R083" n="0266b12"/>障缚。无殊法勝法。故<anchor xml:id="nkr_note_add_0769c2101" n="0769c2101"/><anchor xml:id="beg0769c2101" n="0769c2101"/>但<anchor xml:id="end0769c2101"/>名解脱身。大觉<persName>世尊</persName>。成就 <lb ed="X" n="0769c22"/><lb ed="R083" n="0266b13"/>无上寂默法故。名大牟尼。此牟尼尊。所得二果。永 <lb ed="X" n="0769c23"/><lb ed="R083" n="0266b14"/>離二障。亦名法身。无量无边力无畏等。大功德法。 <lb ed="X" n="0769c24"/><lb ed="R083" n="0266b15"/>所莊严故。</p></cb:div> <pb ed="X" xml:id="X51.0827.0770a" n="0770a"/> <lb ed="X" n="0770a01"/><lb ed="R083" n="0266b16"/> <lb ed="X" n="0770a02"/><lb ed="R083" n="0266b17"/><cb:juan fun="close" n="1"><cb:jhead>唯识三十论约意<note place="inline">终</note></cb:jhead></cb:juan> </body> <back> <cb:div type="apparatus"> <head>挍注</head> <p> <app from="#beg0762c0501" to="#end0762c0501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0762c0701" to="#end0762c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0762c1301" to="#end0762c1301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0763b1101" to="#end0763b1101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0764a0101" to="#end0764a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0764b1601" to="#end0764b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0764c0801" to="#end0764c0801"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0764c1501" to="#end0764c1501"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄<note type="cf1">X11n0267_p0114b23</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0765a1601" to="#end0765a1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765b0301" to="#end0765b0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0765c2001" to="#end0765c2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">己</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0766a1201" to="#end0766a1201"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp5" cb:provider="来函：赵文平 (2020-05-26)">秘<note type="cf1">T31n1585_p0033c02</note></lem><rdg wit="#wit.orig">秘</rdg></app> <app from="#beg0766a1401" to="#end0766a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄<note type="cf1">T44n1836_p0049b15</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0766a1402" to="#end0766a1402"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄<note type="cf1">T44n1836_p0049b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0766a1403" to="#end0766a1403"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp4">谄<note type="cf1">T44n1836_p0049b16</note></lem><rdg wit="#wit.orig">谄</rdg></app> <app from="#beg0766a1701" to="#end0766a1701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0766a2001" to="#end0766a2001"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0766b2301" to="#end0766b2301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0766c0301" to="#end0766c0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0767a0101" to="#end0767a0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0767a0301" to="#end0767a0301"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0768b0101" to="#end0768b0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0768c0101" to="#end0768c0101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0768c0701" to="#end0768c0701"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0769a0401" to="#end0769a0401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0769a1401" to="#end0769a1401"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0769b1601" to="#end0769b1601"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">已</lem><rdg wit="#wit.orig">巳</rdg></app> <app from="#beg0769c2101" to="#end0769c2101"><lem wit="#wit.cbeta" resp="#resp3">但</lem><rdg wit="#wit.orig">但</rdg></app> </p> </cb:div> <cb:div type="add-notes"> <head>新增挍注</head> <p> <note n="0762c0501" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0762c0501">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0762c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0762c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0762c1301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0762c1301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0763b1101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0763b1101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0764a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0764a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0764b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0764b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0764c0801" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0764c0801">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0764c1501" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X51.0764c15.12" target="#nkr_note_add_0764c1501">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0765a1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765a1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765b0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765b0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0765c2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0765c2001">己【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0766a1201" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X51.0766a12.02" target="#nkr_note_add_0766a1201">秘【CB】，秘【卍续】</note> <note n="0766a1401" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X51.0766a14.03" target="#nkr_note_add_0766a1401">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0766a1402" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X51.0766a14.12" target="#nkr_note_add_0766a1402">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0766a1403" resp="#resp2" type="add" cb:note_key="X51.0766a14.19" target="#nkr_note_add_0766a1403">谄【CB】，谄【卍续】</note> <note n="0766a1701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0766a1701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0766a2001" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0766a2001">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0766b2301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0766b2301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0766c0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0766c0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0767a0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0767a0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0767a0301" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0767a0301">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0768b0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0768b0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0768c0101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0768c0101">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0768c0701" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0768c0701">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0769a0401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0769a0401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0769a1401" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0769a1401">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0769b1601" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0769b1601">已【CB】，巳【卍续】</note> <note n="0769c2101" resp="#resp2" type="add" target="#nkr_note_add_0769c2101">但【CB】，但【卍续】</note> </p> </cb:div> </back></text></TEI>